Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων.

Με τον νόμο 4538/2018 «Μέτρα για την προώθηση των Θεσμών της Αναδοχής και Υιοθεσίας και άλλες διατάξεις» νε τον οποίο ρυθμίζεται το θέμα της «αναδοχής» ανηλίκων, συστάθηκε «Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων» για όσους θέλουν και είναι κατάλληλοι να γίνουν «ανάδοχοι γονείς» και «Εθνικό Μητρώο Εγκεκριμένων Αναδοχών Ανηλίκων», στο οποίο καταχωρούνται όλα τα στοιχεία της αναδοχής των ανηλίκων. 

Ο υποψήφιος «ανάδοχος γονέας» πρέπει, αν είναι κατάλληλος για «ανάδοχος γονέας» να εγγραφεί πρώτα στο «Ειδικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων» του φορέα αναδοχής και στην συνέχεια στο «Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων». Αφού γίνει η αναδοχή αυτή καταχωρείται στο «Ειδικό Μητρώο Εγκεκριμένων Αναδοχών Ανηλίκων» που τηρεί ο φορέας αναδοχής και στην συνέχεια στο «Εθνικό Μητρώο Εγκεκριμένων Αναδοχών Ανηλίκων» που τηρεί το ΕΚΚΑ (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης). 

Αναλυτικά 

1.  Ο «ανάδοχος γονέας» πρέπει να είναι κατάλληλος να γίνει «ανάδοχος γονέας». 

Κατάλληλος θεωρείται, κάθε φυσικό πρόσωπο, ανεξαρτήτως φύλου και σεξουαλικών προτιμήσεων  

α) που έχει συνάψει γάμο, ή σύμφωνο συμβίωσης, µε ή χωρίς παιδιά, ή

β) είναι μεμονωμένο άτομο, άγαμο, ή διαζευγμένο, ή σε χηρεία, µε ή χωρίς παιδιά, ή

γ) είναι συγγενής εξ αίματος οποιουδήποτε βαθμού µε το ανήλικο (συγγενική αναδοχή).

δ) πληροί τα όρια ηλικίας και έχει διαφορά ηλικίας από τον αναδεχόμενο, σύμφωνα µε όσα ισχύουν για την υιοθεσία ανηλίκου. Ο περιορισμός της ηλικίας δεν ισχύει για την περίπτωση της «συγγενικής αναδοχής».

ε) έχει αυτός, και οι συνοικούντες με αυτόν, καλή ψυχική, διανοητική και σωματική υγεία, και δεν πάσχουν από χρόνια μεταδοτικά νοσήματα.

στ) δεν έχει αυτός, και οι συνοικούντες με αυτόν, καταδικαστεί τελεσίδικα, ή δεν εκκρεμεί σε βάρος τους ποινική δίωξη για τα αδικήματα που επισύρουν έκπτωση από τη γονική μέριμνα, ή για κακοποίηση, ή παραμέληση ανηλίκων, για τα αδικήματα της πορνογραφίας ανηλίκων, μαστροπείας, σωματεμπορίας, ασέλγειας µε ανήλικο έναντι αμοιβής, αποπλάνηση παιδιών, ληστείας, καθώς και για όσα προβλέπονται από την νομοθεσία για τα ναρκωτικά, ή την εμπορία οργάνων.

ζ) έχει αποδεδειγμένα την δυνατότητα να καλύψει τα βασικά έξοδα διατροφής, μόρφωσης και ιατρικής περίθαλψης του αναδόχου τέκνου, διαθέτοντας επαρκείς προς τούτο οικονομικούς πόρους και μπορεί να καταβάλλει προσωπική φροντίδα.

2. Αφού πληροί τις παραπάνω προϋποθέσεις καταλληλότητας, υποβάλει «αίτηση ενδιαφέροντος» στο «Ειδικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων» ενός των παρακάτω φορέων αναδοχής

α) Κέντρων Κοινωνικής Πρόνοιας Περιφερειών, αρμοδιότητας του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης για τους ανηλίκους που έχουν υπό την προστασία τους, ή

β) Διευθύνσεων Κοινωνικής Μέριμνας ή, κατά περίπτωση, στα Τμήµατα Κοινωνικής Αλληλεγγύης των Διευθύνσεων Δημόσιας Υγείας και Κοινωνικής Μέριμνας των Περιφερειών ή Περιφερειακών Ενοτήτων και των δήμων για τους ανηλίκους, των οποίων η επιτροπεία έχει ανατεθεί σε νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου µη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, ως και για τις περιπτώσεις των συμβατικών αναδοχών, ή

γ) Δημοτικών βρεφοκομείων, για τους ανηλίκους που έχουν υπό την προστασία τους, ή

δ) Κοινωνικών υπηρεσιών των Εταιρειών Προστασίας Ανηλίκων του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τους ανηλίκους που έχουν υπό την ευθύνη τους, ή

ε) Υπηρεσιών Επιμελητών Ανηλίκων και Κοινωνικής Αρωγής του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για τους ανηλίκους, οι οποίοι τίθενται σε αναδοχή.

3. Η «αίτηση ενδιαφέροντος» στην οποία αναγράφεται το ονοματεπώνυμο, ο αριθμός ΑΜΚΑ, η διεύθυνση κατοικίας, η ηλικία του αιτούντος και ο λόγος για τον οποίο θέλει να γίνει «ανάδοχος γονέας» συνοδεύεται από τα παρακάτω δικαιολογητικά

α) πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης

β) πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος των (3) τελευταίων φορολογικών ετών. Αν δεν έχει  εκδοθεί πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος του τελευταίου φορολογικού έτους, αρκεί υπεύθυνη δήλωση του αιτούντος ότι έχει υποβάλει τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος του τελευταίου φορολογικού έτους και ότι αναλαμβάνει την υποχρέωση να προσκομίσει την εν λόγω πράξη όταν αυτή εκδοθεί.

γ. πιστοποιητικό δημόσιου νοσηλευτικού ιδρύματος, από το οποίο προκύπτει ότι ο ίδιος και τα συνοικούντα µε αυτόν πρόσωπα, δεν πάσχουν από χρόνια μεταδοτικά νοσήματα.

δ. πιστοποιητικό περί µη θέσης σε δικαστική συμπαράσταση, ή κίνησης σχετικής διαδικασίας, από το πρωτοδικείο του τόπου μόνιμης κατοικίας του, ως και όσων συνοικούν µε αυτόν.

ε. αντίγραφο ποινικού μητρώου δικαστικής χρήσης του ιδίου, ως και όσων συνοικούν με αυτόν ενήλικων µελών, από το οποίο προκύπτει ότι δεν έχουν καταδικαστεί τελεσίδικα για αδικήματα που επισύρουν έκπτωση από τη γονική μέριμνα, ή για τα αδικήματα της πορνογραφίας ανηλίκων, μαστροπείας, σωματεμπορίας, ασέλγειας µε ανήλικο έναντι αμοιβής, αποπλάνηση παιδιών καθώς και για όσα προβλέπονται από τη νομοθεσία για τα ναρκωτικά, ή την εμπορία οργάνων.

στ. πιστοποιητικό ότι δεν έχει ασκηθεί ποινική δίωξη για όσα αδικήματα προβλέπονται στην παραπάνω περίπτωση.

ζ. πιστοποιητικό, που εκδίδεται από την εισαγγελία του τόπου μόνιμης κατοικίας του, ότι δεν είναι φυγόδικος, ή φυγόποινος για τα ίδια αδικήματα.

4. Μετά την υποβολή της αίτησης (και την προσκόμιση των ανωτέρω δικαιολογητικών) ο επιλεχθείς φορέας αναδοχής υποχρεούται να διεξαγάγει κοινωνική έρευνα για να διαπιστωθεί η καταλληλότητα του αιτούντος. Η έρευνα διεξάγεται και περατώνεται μέσα σε (3) μήνες από την υποβολή των παραπάνω δικαιολογητικών.

Αν η αρμόδια κοινωνική υπηρεσία αδυνατεί να διεξαγάγει την κοινωνική έρευνα, δηλώνει αιτιολογημένα την αδυναμία της στη Γενική Διεύθυνση Κοινωνικής Αλληλεγγύης του Υπουργείου Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης, μέσα σε (15) ημέρες.

Η Γενική Διεύθυνση Κοινωνικής Αλληλεγγύης αναθέτει την διεξαγωγή της έρευνας σε άλλη κοινωνική υπηρεσία, ή εφ όσον αυτό δεν καθίσταται δυνατό, σε πραγματογνώμονα κοινωνικό λειτουργό, εγγεγραμμένο σε ειδικό κατάλογο πιστοποιημένων κοινωνικών λειτουργών που τηρεί ο Σύνδεσμος Κοινωνικών Λειτουργών Ελλάδος (Σ.Κ.Λ.Ε.).

Αν δεν γίνει η κοινωνική έρευνα από υπαιτιότητα της αρμόδιας κοινωνικής υπηρεσίας, οι ενδιαφερόμενοι έχουν το δικαίωμα να ζητήσουν από τη Γενική Διεύθυνση Κοινωνικής Αλληλεγγύης να ενεργήσει ως ανωτέρω.

5. Μετά την ολοκλήρωση της έρευνας, ο φορέας συντάσσει έκθεση καταλληλότητας και εγγράφει τον υποψήφιο στο «Ειδικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων» που τηρεί.

6. Στη συνέχεια ο υποψήφιος γονέας παρακολουθεί (υποχρεωτικά) πρόγραμμα εκπαίδευσης, που διεξάγεται από τον φορέα που επέλεξε, από εξειδικευμένους επιστήμονες, ιδίως νομικούς, ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς.

7. Μετά την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος εκπαίδευσης, ο φορέας εγγράφει τον υποψήφιο στο «Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων», που τηρείται στο ΕΚΚΑ.

Σε περίπτωση άπρακτης παρέλευσης τριετίας και µη τοποθέτησης ανηλίκου σε υποψήφιο ανάδοχο, αυτός διαγράφεται από το «Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων». Για την επανεγγραφή του ακολουθείται η ίδια διαδικασία από την αρχή.

8. Πριν την τοποθέτηση του συγκεκριμένου ανηλίκου σε «ανάδοχο γονέα» ο υποψήφιος ανάδοχος υφίσταται εξατομικευμένο έλεγχο για τον συγκεκριμένο ανήλικο από τον φορέα αναδοχής που έχει επιλέξει και συντάσσεται έκθεση καταλληλότητας.

Σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις, επικειμένου άμεσου κινδύνου για την σωματική ή την ψυχική υγεία του ανηλίκου, η έκθεση καταλληλότητας παρέχεται από τον αρμόδιο εισαγγελέα. 

9. Αφού ολοκληρωθεί η αναδοχή του ανηλίκου, αυτή εγγράφεται στο «Ειδικό Μητρώο Εγκεκριμένων Αναδοχών Ανηλίκων» που τηρεί ο φορέας και στην συνέχεια στο «Εθνικό Μητρώο Εγκεκριμένων Αναδοχών Ανηλίκων» που τηρείται στο ΕΚΚΑ 

10. Κανένας δεν μπορεί να γίνει «ανάδοχος γονέας», αν πρώτα δεν ακολουθήσει την παραπάνω διαδικασία και δεν εγγραφεί στο «Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων».

Η προηγούμενη εγγραφή στο «Εθνικό Μητρώο Υποψήφιων Αναδόχων Γονέων» μπορεί να παραληφθεί μόνο, εφ όσον πρόκειται για συγγενική αναδοχή και μόνο σε απρόβλεπτες, ή επείγουσες περιπτώσεις, όπως ο αιφνίδιος θάνατος των γονέων, η εγκληματική ενέργεια μεταξύ των γονέων και η απροειδοποίητη εγκατάλειψη της οικογενειακής εστίας από τους γονείς.

11. Πέραν των ανωτέρω φυσικών προσώπων «ανάδοχοι  γονείς» μπορούν να γίνουν  και «επαγγελματίες ανάδοχοι».

«Επαγγελματίας ανάδοχος» είναι αυτός (φυσικό ή νομικό πρόσωπο) που αναλαμβάνει την αναδοχή παιδιών µε αναπηρία, ή με σοβαρές ψυχικές διαταραχές, ύστερα από πρόταση του αρμοδίου φορέα εποπτείας για την διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας. Η φροντίδα από την πλευρά του αναδόχου υπηρετεί συγκεκριμένο θεραπευτικό σχέδιο, που προτείνεται από ειδικούς επιστήμονες του φορέα εποπτείας.

Με κοινή υπουργική απόφαση θα ρυθμισθεί η σύσταση και τήρηση ειδικού μητρώου επαγγελματιών αναδόχων, ως και η μηνιαία αντιμισθία των.

Χρίστος Καραμπάγιας | Μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών