Διαμεσολάβηση, υποθέσεις που υπάγονται σε υποχρεωτική διαμεσολάβηση.

Με τον νόμο 4512/2018 (ΦΕΚ Α 5/17-1-2018) «Ρυθμίσεις για την εφαρμογή των Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων του Προγράμματος Οικονομικής Προσαρμογής και άλλες διατάξεις», άρθρα 178-206, επιβάλλεται η υποχρέωση υπαγωγής σειράς υποθέσεων αστικού και εμπορικού δικαίου σε διαδικασία διαμεσολάβησης.

Α. Στην διαδικασία της διαμεσολάβησης, εκτός από τις διαφορές που αναφέρονται ρητά στο άρθρο 182 του νόμου και υπάγονται υποχρεωτικά στην διαδικασία διαμεσολάβησης, μπορούν να υπαχθούν αστικές και εμπορικές διαφορές ιδιωτικού δικαίου, υφιστάμενες ή μέλλουσες, μετά από έγγραφη συμφωνία των μερών, αν αυτά έχουν την εξουσία να διαθέτουν το αντικείμενο της διαφοράς, σύμφωνα µε τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου.

Β. Με τα άρθρα 182 και 206 επιβάλλεται υποχρεωτικά, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης της αγωγής, ή άλλου ενδίκου βοηθήματος, η υπαγωγή από 18-10-2018 των παρακάτω διαφορών στην διαδικασία της διαμεσολάβησης (καταλαμβάνει τα εισαγωγικά της δίκης δικόγραφα πρώτου βαθμού).

1. Διαφορές από την «οροφοκτησία» και  το «γειτονικό δίκαιο» των άρθρων 1003 έως 1031 ΑΚ.

2. Διαφορές από ατυχήματα αυτοκινήτων μόνο για υλικές ζημίες των οχημάτων. Εξαιρούνται τα τροχαία ατυχήματα από τα οποία επήλθε σωματική βλάβη, ή θάνατος.

3. Διαφορές από αμοιβές - αποζημιώσεις - έξοδα, α) δικηγόρων, συμβολαιογράφων, και άμισθων δικαστικών επιμελητών, β) γιατρών, οδοντογιατρών, κτηνιάτρων, μηχανικών και χημικών διπλωματούχων ανώτατων και ανώτερων σχολών και νόμιμα διορισμένων μεσιτών, γ) διαιτητών, διαμεσολαβητών και διαιτητών πραγματογνωμόνων, ε) εκτελεστών διαθήκης, εκκαθαριστών κληρονομιάς και κηδεμόνων σχολάζουσας κληρονομιάς, στ) μαρτύρων που εξετάσθηκαν και των διερμηνέων που διορίσθηκαν από δικαστήρια ή διαιτητές και ζ) πραγματογνωμόνων που διορίσθηκαν από δικαστήρια ή από διαιτητές.

4. Οικογενειακές διαφορές, που αφορούν

α) τις σχέσεις των συζύγων κατά την διάρκεια του γάμου, οι οποίες πηγάζουν από αυτόν και από την ελεύθερη συμβίωση του ν. 3719/2008.

β) τον καθορισμό, την μείωση, ή την αύξηση, της συνεισφοράς του καθενός από τους συζύγους για τις ανάγκες της οικογένειας, της διατροφής, που οφείλεται λόγω γάμου, διαζυγίου ή συγγένειας, των δαπανών τοκετού, της διατροφής της άγαμης μητέρας, καθώς και της διατροφής της μητέρας από την κληρονομική μερίδα που έχει επαχθεί στο τέκνο, που αυτή κυοφορεί.

γ) την άσκηση της γονικής μέριμνας, αναφορικά με το τέκνο κατά την διάρκεια του γάμου, και σε περίπτωση διαζυγίου, ή ακύρωσης του γάμου, ή όταν πρόκειται για τέκνο χωρίς γάμο των γονέων του, την διαφωνία των γονέων κατά την κοινή άσκηση από αυτούς της γονικής τους μέριμνας, καθώς και την επικοινωνία των γονέων και των λοιπών ανιόντων με το τέκνο.

δ) την ρύθμιση της χρήσης της οικογενειακής στέγης και της κατανομής των κινητών μεταξύ συζύγων.

ε) κάθε άλλη περιουσιακού δικαίου διαφορά, που απορρέει από την σχέση των συζύγων, ή των γονέων και τέκνων.

5. Οι διαφορές από ιατρική ευθύνη (απαιτήσεις αποζημίωσης ασθενών, ή των οικείων τους, σε βάρος ιατρών κατά την άσκηση της επαγγελματικής των δραστηριότητας.

6. Οι διαφορές από βιομηχανική ιδιοκτησία (προσβολή εμπορικών σημάτων, διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, βιομηχανικών σχεδίων, ή υποδειγμάτων).

ζ) Οι διαφορές από χρηματιστηριακές συμβάσεις.

Γ. Εξαιρούνται και δεν υπάγονται στην διαδικασία της υποχρεωτικής διαμεσολάβησης.  

1. Η κύρια παρέμβαση, που ασκείται σε συνάφεια µε το αντικείμενο των παραπάνω διαφορών.

2. Οι διάδικοι, που είναι αγνώστου διαμονής.

3.  Η λήψη ασφαλιστικών μέτρων.

4. Οι διαταγές πληρωμής και η ανακοπή κατά διαταγής πληρωμής.

5. Οι δίκες, σχετικές µε την εκτέλεση,

6. Κάθε περίπτωση, που δεν προβλέπεται αναστολή εκτέλεσης.

7.  Οι διαφορές, που αφορούν το διαζύγιο και ακύρωση γάμου.

8.  Οι διαφορές, που αφορούν την προσβολή της πατρότητας - μητρότητας τέκνου.

9. Οι διαφορές, που αφορούν την γονική μέριμνα - σχέση γονέα και τέκνου.

10. Οι διαφορές, που αφορούν την εκούσια αναγνώριση τέκνου.

11. Οι διαφορές, που αφορούν την υιοθεσία τέκνου.

12. Οι διαφορές, που αφορούν την επιτροπεία.

13. Οι διαφορές, που οι διάδικοι δικαιούνται νομικής βοήθειας, ή τους παρέχεται το ευεργέτημα της πενίας.

14. Οι διαφορές, που διάδικο μέρος είναι το Δημόσιο, ΟΤΑ, ή ΝΠΔΔ.

15. Οι διαφορές, που αφορούν την ρύθμιση οφειλών υπερχρεωμένων φυσικών προσώπων, νόμου Κατσέλη. 

Δ. Η υποχρέωση υποβολής της ιδιωτικής διαφοράς επί των παραπάνω ρητώς αναφερομένων υποθέσεων σε υποχρεωτική διαμεσολάβηση, δεν σημαίνει, κατ ανάγκη, ότι τα μέρη υποχρεούνται να συμμετάσχουν στην διαδικασία της διαμεσολάβησης, ή να αποδεχθούν το αποτέλεσμά της, αλλά μπορούν, ή να μη συμμετάσχουν στην διαδικασία, ή, μετασχόντες, να μη αποδεχθούν το αποτέλεσμά της και να καταφύγουν στην τακτική δικαιοσύνη για δικαστική επίλυση της διαφοράς.

Υποχρέωση υφίσταται, μόνο, να υποβάλει, ο προτιθέμενος να ασκήσει αγωγή, ή άλλο ένδικο βοήθημα, την ρύθμιση της διαφοράς σε διαδικασία διαμεσολάβησης.

Ε. Διαμεσολαβητής, σύμφωνα με το άρθρο 188, αποκλείεται να είναι όσοι έχουν διατελέσει δικαστές. Δεν είναι υποχρεωτικά δικηγόρος.

Μπορεί να είναι οποιοσδήποτε

α) απόφοιτος τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, ή κάτοχος ισοδύναμου πτυχίου της αλλοδαπής,

β) εκπαιδευμένος από Φορέα εκπαίδευσης διαμεσολαβητών, αναγνωρισμένος από την Κεντρική Επιτροπή Διαμεσολάβησης, ή κάτοχος τίτλου διαπίστευσης από άλλο κράτος µέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

γ) διαπιστευμένος από αυτήν και εγγεγραμμένος στο Μητρώο Διαμεσολαβητών του Υπουργείου Δικαιοσύνης, Διαφάνειας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Στ. Ο διαμεσολαβητής, πριν προχωρήσει στην διαδικασία της διαμεσολάβησης, σύμφωνα με το άρθρο 194, δικαιούται αμοιβής. Η αμοιβή του ορίζεται ελεύθερα µε γραπτή συμφωνία των μερών.

1. Εάν δεν υπάρχει γραπτή συμφωνία, την αμοιβή την καταβάλει ο προτιθέμενος να ασκήσει την αγωγή, ή το ένδικο βοήθημα, η οποία ορίζεται ως εξής.

α) Για απασχόληση έως 2 ωρών, αμοιβή 170 ευρώ.

β) Για απασχόληση πέραν των 2 ωρών, ωριαία αμοιβή 100 ευρώ.

γ) Στις «μικροδιαφορές» και στις «ειδικές διαδικασίες» αμοιβή 50 ευρώ.  

δ) Στις διαφορές «διατροφής» αμοιβή 170 ευρώ, την οποία καταβάλει ο υπόχρεος της διατροφής. 

2. Στις περιπτώσεις α) και β), αν η διαφορά δεν επιλυθεί διαμεσολαβητικά και αχθεί ενώπιον δικαστηρίου, η  καταβληθείσα αμοιβή καταλογίζεται ως δικαστικό έξοδο και συμπεριλαμβάνεται στην δικαστική δαπάνη υπέρ του  υποχρέου καταβολής του, εφ όσον νικήσει ολικά, ή µερικά.    

3. Σε βάρος του μέρους, που δεν θα συμμετάσχει στην διαδικασία διαμεσολάβησης, σύμφωνα με το άρθρο 182, το Δικαστήριο, που θα επιληφθεί της διαφοράς, «δύναται» να επιβάλει

α) χρηματική ποινή από 120 έως 300 ευρώ και

β) χρηματική ποινή μέχρι ποσοστού 0,2% επί του αντικειμένου της διαφοράς ανάλογα µε την έκταση της ήττας του.

Την χρηματική ποινή εισπράττει το ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ

Ζ. Αν ολοκληρωθεί η διαδικασία διαμεσολάβησης (τα μέρη συμφωνήσουν) σύμφωνα με το  άρθρο 184, συντάσσεται πρακτικό διαμεσολάβησης, το οποίο υποβάλλεται στην Γραμματεία του Μονομελούς Πρωτοδικείου του τόπου, που είναι αρμόδιο για την εκδίκαση της υπόθεσης, για την οποία έλαβε χώρα η διαμεσολάβηση. Κατά την κατάθεση υποβάλλεται παράβολο 50 ευρώ, υπέρ ΤΑ.Χ.ΔΙ.Κ. Από την κατάθεση στην Γραμματεία του αρμόδιου Μονομελούς Πρωτοδικείου, το πρακτικό διαμεσολάβησης αποτελεί τίτλο εκτελεστό και απόγραφο «για την εκτέλεση» εκδίδεται από τον Δικαστή του Μονομελούς Πρωτοδικείου στην Γραμματεία του οποίου κατετέθη το πρακτικό διαμεσολάβησης.

Η. Αν δεν ολοκληρωθεί η διαδικασία της διαμεσολάβησης (τα μέρη δεν συμφωνήσουν) το πρακτικό απόπειρας διαμεσολάβησης προσκομίζεται στο δικαστήριο, που θα υποληφθεί της διαφοράς, επί ποινή απαραδέκτου της συζήτησης (η αμοιβή του διαμεσολαβητή, καταλογίζεται ως δικαστικό έξοδο και συμπεριλαμβάνεται στην δικαστική δαπάνη υπέρ του  υποχρέου καταβολής του, εφ όσον νικήσει ολικά, ή μερικά).

Χρίστος Καραμπάγιας | Μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών