Εννοια αλληλόχρεου λογαριασμού, αξίωση πληρωμής καταλοίπου.

 

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ  1022/2008

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Αλληλόχρεος λογαριασμός είναι η σύμβαση, δυνάμει της οποίας δύο πρόσωπα, από τα οποία το ένα τουλάχιστον είναι έμπορος, συμφωνούν να μην επιδιώκουν, ούτε να διαθέτουν μεμονομένα τις απαιτήσεις, που προκύπτουν από τις μεταξύ τους συναλλαγές, αλλά να τις φέρουν σε κοινό λογαριασμό, με σκοπό να τις εκκαθαρίσουν κατά το κλείσιμο του λογαριασμού, που γίνεται σε ορισμένα χρονικά διαστήματα, ή οριστικώς με καταγγελία ενός από τα μέρη, η οποία μπορεί να γίνει οποτεδήποτε, έτσι ώστε το τυχόν κατάλοιπο να αποτελέσει πλέον τη μοναδική μεταξύ τους απαίτηση.

Το δικόγραφο της αγωγής με την οποία επιδιώκεται η πληρωμή του καταλοίπου αλληλόχρεου λογαριασμού μετά το κλείσιμό του, πρέπει να αναφέρει, όχι μόνον όλες τις πιστοχρεώσεις κατά χρόνο και ποσό, αλλά και όλα τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τη σχετική απαίτηση, ή συνιστούν τη σχετική καταβολή.

Την ύπαρξη και άλλων, μη αναγραφομένων στην αγωγή, απαιτήσεων ή καταβολών, που μειώνουν ή μηδενίζουν το κατάλοιπο πρέπει να επικαλεσθεί προς απόκρουση της αγωγής ο εναγόμενος.

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ  1022/2008

ΣΥΓΚΡΟΤΗΘΗΚΕ από τους Δικαστές: Δημήτριο Λοβέρδο, Αντιπρόεδρο του Αρείου Πάγου, Βασίλειο Ρήγα, Δημήτριο Δαλιάνη, Ιωάννη-Σπυρίδωνα Τέντε και Δημήτριο Πατινίδη, Αρεοπαγίτες. ΣΥΝΗΛΘΕ σε δημόσια συνεδρίαση στο Κατάστημά του στις 21 Ιανουαρίου 2008, με την παρουσία και της Γραμματέως Σουζάνας Κουφιάδου, για να δικάσει μεταξύ: Η ένδικη διαφορά άρχισε με την από 13.07.1995 αγωγή της ήδη αναιρεσιβλήτου, που κατατέθηκε στο Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών. Εκδόθηκαν οι αποφάσεις : 6822/1996 οριστική του ίδιου δικαστηρίου και 1271/1998 προδικαστική, 4796/2003 αναβλητική και 2105/2005 του Εφετείου Αθηνών. Την αναίρεση της τελευταίας αποφάσεως ζητά ο αναιρεσείων με την από 29.06.2005 αίτησή του. Κατά τη συζήτηση της αιτήσεως αυτής, που εκφωνήθηκε από το πινάκιο, οι διάδικοι παραστάθηκαν όπως σημειώνεται πιο πάνω. Ο Εισηγητής Αρεοπαγίτης Ιωάννης-Σπυρίδων Τέντες ανέγνωσε την από 16.02.2007 έκθεσή του, με την οποία εισηγήθηκε την παραδοχή της κρινόμενης αιτήσεως αναιρέσεως.

ΣΚΕΦΘΗΚΕ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΟ ΝΟΜΟ

1. Όπως συνάγεται από τις διατάξεις των άρθρων 361 και 874 ΑΚ, 112 Εισ.Ν ΑΚ, 669 Εμπ.Ν. και 47 και 64-67 του ΝΠ "περί ειδικών διατάξεων επί ανωνύμων εταιριών" της 17-7-/14-8-1929, αλληλόχρεος λογαριασμός είναι η σύμβαση δυνάμει της οποίας δύο πρόσωπα, από τα οποία το ένα τουλάχιστον είναι έμπορος, συμφωνούν να μην επιδιώκουν ούτε να διαθέτουν μεμονομένα τις απαιτήσεις που προκύπτουν από τις μεταξύ τους συναλλαγές, αλλά να τις φέρουν σε κοινό λογαριασμό, με σκοπό να τις εκκαθαρίσουν κατά το κλείσιμο του λογαριασμού, που γίνεται σε ορισμένα χρονικά διαστήματα, ή οριστικώς με καταγγελία ενός από τα μέρη, η οποία μπορεί να γίνει οποτεδήποτε (άρθρ. 112 παρ.2 Εισ. ΝΑΚ), έτσι ώστε το τυχόν κατάλοιπο να αποτελέσει πλέον τη μοναδική μεταξύ τους απαίτηση. Στη σύμβαση αλληλόχρεου λογαριασμού μπορεί να υπαχθεί κάθε συναλλακτική σχέση ανάμεσα στους συμβαλλόμενους, που άγει στην πραγματοποίηση αμοιβαίων παροχών. Εξάλλου, όπως προκύπτει από τα άρθρα 118 και 216 ΚΠολΔ, το δικόγραφο της αγωγής πρέπει να περιέχει σαφώς και ορισμένως τα περιστατικά που θεμελιώνουν κατά νόμο το αξιούμενο δικαίωμα, διαφορετικά η αγωγή απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Επομένως, το δικόγραφο της αγωγής με την οποία επιδιώκεται η πληρωμή του καταλοίπου αλληλόχρεου λογαριασμού μετά το κλείσιμό του, πρέπει να αναφέρει, αν η αγωγή δεν στηρίζεται σε σύμβαση αναγνωρίσεως του καταλοίπου, εκτός από την κατάρτιση της συμβάσεως, και καθένα από τα κονδύλια του λογαριασμού χωριστά με τα στοιχεία του, ήτοι πρέπει να αναφέρει με πληρότητα όχι μόνον όλες τις πιστοχρεώσεις κατά χρόνο και ποσό αλλά και όλα τα πραγματικά περιστατικά που θεμελιώνουν τη σχετική απαίτηση ή συνιστούν τη σχετική καταβολή. Αντιθέτως την ύπαρξη και άλλων, μη αναγραφομένων στην αγωγή, απαιτήσεων ή καταβολών, που μειώνουν ή μηδενίζουν το κατάλοιπο πρέπει να επικαλεσθεί προς απόκρουση της αγωγής ο εναγόμενος. Στην προκείμενη περίπτωση η αναιρεσίβλητη με την αγωγή της ισχυρίσθηκε ότι δυνάμει συμβάσεως με τον εναγόμενο και ήδη αναιρεσείοντα, που καταρτίσθηκε στην Αθήνα στις 17-3-1994, ο τελευταίος ανέλαβε την υποχρέωση να προσφέρει στην αντισυμβαλλομένη του υπηρεσίες ασφαλιστικού συμβούλου. 'Ότι ειδικότερα έργο του θα ήταν η παραγωγή ασφαλίσεων, ήτοι η διαμεσολάβηση μεταξύ αυτής, ως ασφαλιστικής εταιρίας, και τρίτων στη σύναψη συμβάσεων ασφαλίσεως στους κλάδους που αυτή ασκεί. 'Ότι η σύμβαση συμφωνήθηκε να είναι αορίστου χρόνου, η δε αμοιβή του εναγομένου συμφωνήθηκε σε προμήθεια (ποσοστό) επί των πράγματι εισπραττομένων καθαρών ασφαλίστρων των ασφαλιστηρίων της παραγωγής του καθώς και σε άλλες παροχές, σύμφωνα με τους όρους της μεταξύ τους συμφωνίας όπως αυτή θα ίσχυε κάθε χρόνο. 'Ότι συμφωνήθηκε η τήρηση αλληλοχρέου λογαριασμού, στον οποίο θα πιστώνονταν οι προμήθειες και πρόσθετες παροχές του εναγομένου και θα χρεώνονταν οι αναλήψεις έναντι ή σε εξόφληση των ανωτέρω προμηθειών και προσθέτων παροχών, και ότι σε περίπτωση λύσεως της συμβάσεως θα έκλεινε οριστικώς ο λογαριασμός. 'Ότι σε εκτέλεση της συμβάσεως αυτής ο εναγόμενος παρέσχε τις υπηρεσίες του μέχρι τις 19/12/1994, οπότε λύθηκε η σύμβαση και έκλεισε ο αλληλόχρεος λογαριασμός οριστικώς με καταγγελία εκ μέρους του. 'Οτι πριν κλείσει οριστικώς ο λογαριασμός, στις 30/4/1994, ο εναγόμενος αναγνώρισε ενδιάμεσο κατάλοιπο εις βάρος του εκ δραχμών 500.000 . 'Ότι ο λογαριασμός συνέχισε να κινείται κατά το από 30-4-1994 και μέχρι το οριστικό κλείσιμό του χρονικό διάστημα, κατά το διάστημα δε αυτό η ενάγουσα χρέωσε τον αντισυμβαλλόμενο της με τα κατωτέρω ποσά που τα κατέβαλε έναντι προμηθειών, ήτοι στις 26-5-1994 δραχμές 500.000, στις 24-6-1994 δραχμές 500.000, στις 12-7-1994 δραχμές 500.000, στις 18-8-1994 δραχμές 500.000, στις 23-9-1994 δραχμές 500.000. στις 26-10-1994 δραχμές 250.000 και στις 22-11-1994 δραχμές 250.000, ενώ κατά το ίδιο χρονικό διάστημα πίστωσε το λογαριασμό του με προμήθειες συνολικού ποσού 289.614 δραχμών και ειδικότερα στις 15-7-1994 δραχμές 37.138, στις 14-9-1994 δραχμές 72.038, στις 13-10-1994 δραχμές 55.332, στις 21-11-1994 δραχμές, 6.478, στις 10-12-1994 δραχμές 96.942 και στις 23-1-1995 δραχμές 21686 και επομένως κατά το οριστικό κλείσιμο του εμφάνισε κατάλοιπο εις βάρος του εναγομένου εκ δραχμών 2.710.386 Με βάση δε το ιστορικό αυτό η ενάγουσα ζήτησε να υποχρεωθεί ο εναγόμενος να της καταβάλει το συνολικό ποσό των 3.210.386 δραχμών. Η αγωγή με το περιεχόμενο αυτό είναι, κατά το μέρος με το οποίο ζητείται κατάλοιπο αλληλοχρέου λογαριασμού μη αναγνωρισθέν, αόριστη, Διότι δεν αναφέρονται με πληρότητα τα περιστατικά που θεμελιώνουν τις καταχωριζόμενες στον αλληλόχρεο λογαριασμό απαιτήσεις προμηθειών του εναγομένου, αφού αναφέρεται μόνον ο χρόνος καταχωρίσεως των σχετικών κονδυλίων και το ποσό τους, ενώ παραλείπεται η αναφορά του συμφωνηθέντος ποσοστού επί των εισπραττομένων ασφαλίστρων καθώς και των εισπραχθέντων κατά περίπτωση ασφαλίστρων, ήτοι παραλείπεται η αναφορά στοιχείων που, κατά την μεταξύ των διαδίκων σύμβαση, αποτελούν τη βάση του υπολογισμού των προμηθειών αυτών. Το Εφετείο, που με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκρινε την αγωγή ορισμένη και παραδεκτή και στη συνέχεια την έκανε δεκτή κατά ένα μέρος ως βάσιμη κατ' ουσίαν, παρά το νόμο δεν εκήρυξε απαράδεκτο, υποπίπτοντας έτσι στην αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 559 αριθ.14 ΚΠολΔ. Επομένως, ο πρώτος λόγος της αναιρέσεως, με τον οποίον ο αναιρεσείων, που είχε προτείνει το απαράδεκτο στην κατ' έφεση δίκη, ζητεί την αναίρεση της προσβαλλόμενης αποφάσεως κατ' ορθήν υπαγωγή με βάση το άρθρο 559 αριθ.14, είναι βάσιμος. Μετά ταύτα πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση, ακολούθως δε να παραπεμφθεί η υπόθεση προς περαιτέρω εκδίκαση στο ίδιο Εφετείο που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές. 

Χρίστος Καραμπάγιας | Μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών