Απαιτήσεις από ζημία προσωπικών αντικειμένων, αποσκευών από ναυάγιο πλοίου εντός της ελληνικής επικράτειας και η παραγραφή της απαίτησης.

 

ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ   162/2004

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Απαιτήσεις από ζημία προσωπικών αντικειμένων, αποσκευών από ναυάγιο πλοίου εντός της ελληνικής επικράτειας, είτε στηρίζονται στη σύμβαση μεταφοράς, είτε στην αδικοπραξία, ρυθμίζονται αποκλειστικά και ενιαία από την Διεθνή Σύμβαση των Βρυξελλών (Κανόνες Χάγης - Βίσμπυ).

Από την ίδια σύμβαση ρυθμίζεται και το θέμα της παραγραφής. Δηλαδή ισχύει η ετήσια παραγραφή αυτής και όχι εκείνης των διατάξεων των άρθρων 289, 291 ΚΙΝΔ, ή των άρθρων 914, 937 ΑΚ, ή της Δ.Σ. των Αθηνών.

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

ΕΦΕΤΕΙΟ ΠΕΙΡΑΙΩΣ   162/2004

Απόσπασμα……..Με τη διάταξη του άρθρου 148 ΚΙΝΔ προβλέπεται ότι το δικαίωμα προς αποζημίωση για μερική απώλεια ή ζημία των φορτωθέντων πραγμάτων αποσβέννυται μετά παρέλευση έτους από της παραλαβής τους. Για τις υπόλοιπες αξιώσεις του παραλήπτη κατά του θαλάσσιου μεταφορέα από τη σύμβαση ναυλώσεως, ή για μη προσήκουσα εκτέλεση της συμβάσεως, ισχύει η ετήσια παραγραφή του άρθρου 289 παρ. 4 σε συνδυασμό με το άρθρο 291 ΚΙΝΔ, η οποία αρχίζει από το τέλος του έτους κατά την οποία συμπίπτει η αφετηρία της αξιώσεως (βλ. σχετ. ΑΠ 836/2002, ΕΝΔ 30.277, Ε.Π. 654/99 ΕΝΔ 27.436, ΕΠ 1130/98 ΕΝΔ 27.442, ΕφΠειρ 769/02 ΕΝΔ 30.455 και εκεί νμλγ κ.α.). Στη περίπτωση κατά την οποία συρρέει και αξίωση από αδικοπραξία (914 ΑΚ), η αξίωση αυτή υπόκειται στην παραγραφή του άρθρου 937 ΑΚ (ΑΠ 836/2002 ο.π.). Εξάλλου με τον Ν. 2107/1992 επικυρώθηκε η Διεθνής Σύμβαση των Βρυξελλών της 25/8/1924 "για την ενοποίηση ορισμένων νομικών κανόνων σχετικά με τις φορτωτικές και τα τροποποιητικά αυτής πρωτόκολλα της 23/2/1968 και της 21/12/1979 (Κανόνες του Χάγης -Βίσμπυ). Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 1 περ.β', 2 παρ.1 και 2, 3 παρ.1, 5 παρ.2 και 10 παρ.2, προκύπτει ότι οι διατάξεις της εν λόγω ΔΣ που εφαρμόζεται στην Ελλάδα από 2/6/1993, έχουν ισχύ στις θαλάσσιες μεταφορές που τα λιμάνια φορτώσεως και εκφορτώσεως βρίσκονται σε διαφορετικά κράτη, με την προϋπόθεση ότι οι παραπάνω μεταφορές καλύπτονται από φορτωτική ή άλλο παρόμοιο έγγραφο που αποτελεί τίτλο για τη θαλάσσια μεταφορά πραγμάτων. Επίσης εφαρμόζονται και στις θαλάσσιες μεταφορές μεταξύ ελληνικών λιμένων είτε εκδόθηκε φορτωτική είτε όχι. (βλ. σχ. Α.Κιάντου-Παμπούκη Κύρωση Κανόνων Χάγης-Βίσμπυ και Δίκαιο Ναυλώσεως , στην ΕΝΔ 21.287επ. και ιδία σελ.290, Κοροτζή, Η ευθύνη του θαλάσσιου μεταφορέα σύμφωνα με τους κανόνες Χάγης-Βίσμπυ, 1994, σελ. 13, Σωτηροπούλου, Οι κανόνες του "Βίσμπυ" ΕΕμπΔ 1994 σελ.309- 310). Κατά το άρθρο 4 παρ.5 εδ.α και β' των παραπάνω Κανόνων Χάγης-Βίσμπυ, καθορίζεται το συνολικό ποσό αποζημιώσεως που οφείλεται στον μεταφορέα για οποιαδήποτε απώλεια ή ζημία σε εμπορεύματα και ο τρόπος υπολογισμού του. Επιπλέον οι αυτοί Κανόνες Χάγης-Βίσμπυ ερρύθμισαν ειδικώς και ρητώς στο άρθρο 4β (που προστέθηκε με το άρθρο 3 του πιο πάνω πρωτοκόλλου της 23/2/1968) και τις περιπτώσεις στις οποίες εγείρεται αγωγή από αδικοπραξία είτε κατά του μεταφορέως είτε κατά του προστηθέντος αυτού. (βλ. σχετ. Κοροτζή ο.π. σελ. 41-43, 59-60, Π.Σωτηροπούλου ο.π. Α, Κιάντου-Παμπούκη ο.π., Θεοχαρίδη, Η αδικοπρακτική ευθύνη του θαλάσσιου μεταφορέα, 260-288, ΕΠ 1203/00 αδημ.,ΕΠ 160/2003 ΕΝΔ 31.261 κ.α.). Περαιτέρω με τη διάταξη του άρθρου 3 παρ.6 εδ.4, της Δ.Σ., όπως αυτό τροποποιηθέν διαμορφώθηκε από το άρθρο 1 του Πρωτοκόλλου της 23/2/1968, ορίζεται ότι ο μεταφορέας και το πλοίο θα απαλλάσσεται σε κάθε περίπτωση από οποιαδήποτε ευθύνη σχετικά με τα εμπορεύματα, εφόσον δεν έχει εγερθεί αγωγή εντός έτους από την παράδοση τους ή από την ημερομηνία που θα έπρεπε να έχουν παραδοθεί. Με τη διάταξη αυτή καθιερώνεται ετήσια παραγραφή του δικαιώματος του παραλήπτη για αποζημίωση του απωλεσθέντος ή βλαβέντος φορτίου. Η προθεσμία αυτή αρχίζει από της παραλαβής η παραδόσεως των πραγμάτων ή από την ημερομηνία που θα έπρεπε να είχαν παραδοθεί. Παράδοση-παραλαβή νοείται η στιγμή κατά την οποία τα εμπορεύματα τίθενται στην ελεύθερη διάθεση του παραλήπτη η οποία καθιστά σ' αυτόν δυνατή την πραγματοποίηση της σωματικής παραλαβής τους. Η παραγραφή αυτή , μετά την ισχύ των Κανόνων της πιο πάνω Δ.Σ. ρυθμίζεται ενιαίως τόσο επί συμβατικής όσο και επί εξωσυμβατικής αξιώσεως και στην περίπτωση που συρρέουν οι σχετικές αξιώσεις, οι περιορισμοί που ισχύουν για τη συμβατική ευθύνη ισχύουν και για την ευθύνη από αδικοπραξία, σύμφωνα με τα όσα σαφώς ορίζονται στη διάταξη του άρθρου 4β παρ.1 της Δ.Σ. (Κοροτζή ο.π. σελ. 59-60, και Π.Σωτηροπούλου ο.π. πρβλ ΑΠ 1002/02 ο.π.). Εξάλλου με την αναφερόμενη στην προηγούμενη παράγραφο (III) από 13/12/1974 Δ.Σ. των Αθηνών και το Πρωτόκολλο αυτής του έτους 1976, σχετικά με τη θαλάσσια μεταφορά επιβατών και των αποσκευών τους, καθορίστηκαν με τις διατάξεις των άρθρων 8 -10 τα όρια ευθύνης του μεταφορέα για απώλεια ή ζημία των αποσκευών των επιβατών με την έννοια του άρθρου 1 παρ.2 της Δ.Σ. ρυθμίστηκε το όριο ευθύνης και οι αξιώσεις των επιβατών, καθώς και τα περί παραγραφής των σχετικών αγωγών (άρθρο 10 βλ. ΑΠ 1002/2002 ΕΝΔ 30.273, ΕφΠειρ 181/01 αδημ.). Η εν λόγω Δ.Σ. για τους αναφερόμενους στην προηγούμενη παράγραφο λόγους δεν βρίσκει έδαφος εφαρμογής στην προκειμένη περίπτωση. Κατά τη διάταξη του άρθρου 187 του ΚΙΝΔ ως προς τη φόρτωση, μεταφορά και εκφόρτωση των αποσκευών του εκναυλωτή, εφαρμόζονται αναλόγως οι περί συμβάσεως ναυλώσεως διατάξεις και ειδικότερα οι περί μεταφοράς πραγμάτων διατάξεις, ενώ κατά την επομένη διάταξη του άρθρου 188, εάν ο επιβάτης διατήρησε την παραφυλακή των αποσκευών του, ο εκναυλωτής ευθύνεται μόνο στην περίπτωση υπαιτίου ως προς αυτές πράξεις του πλοιάρχου ή του πληρώματος. Σύμφωνα επομένως με όσα έγινα δεκτά πιο πάνω οι διατάξεις του ΚΙΝΔ που αφορούν μεταφορές πραγμάτων μεταξύ ελληνικών λιμένων, διατάξεις οι οποίες έχουν σχέση με τα κυρούμενα κείμενα από της πιο πάνω αναφερόμενης Δ.Σ. των Βρυξελλών του 1924 και τα δύο τροποποιητικά Πρωτόκολλα αυτής (1968/1979), έχουν καταργηθεί από τη τελευταία και ρυθμίζονται έκτοτε από την ισχύ του ν. 2107/92 από τις διατάξεις της Διεθνούς αυτής Συμβάσεως. Επομένως η εν λόγω Διεθνής Σύμβαση ρυθμίζει, πλην άλλων, τις αξιώσεις των επιβατών κατά του μεταφορέα για αποζημίωση λόγω απώλειας των αποσκευών τους, καθώς και τα της παραγραφής των αξιώσεων αυτών, εφόσον τα ζητήματα αυτά δεν ρυθμίζονται από την ειδικότερη Δ.Σ. των Αθηνών, (όπως δεν ρυθμίζονται στην προκειμένη περίπτωση, η οποία, όπως πιο πάνω έχει αναπτυχθεί, δεν αφορά διεθνή μεταφορά). 

Χρίστος Καραμπάγιας | Μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών