Διεθνής σιδηροδρομική μεταφορά εμπορευμάτων. Σύνταξη φορτωτικής, επαλήθευση φορτίου, πρωτόκολλο ζημιών.

 

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ 1982/2008

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Με την Σύμβαση της Βέρνης θεσπίζεται συλλογική ευθύνη για την εκτέλεση της μεταφοράς, τόσο του σιδηροδρόμου ο οποίος αποδέχεται το εμπόρευμα προς μεταφορά μαζί με τη φορτωτική, όσο και καθενός από τους κατά σειρά επόμενους σιδηροδρόμους με μόνο το γεγονός της παραλαβής του εμπορεύματος μαζί με τη φορτωτική, και της συμμετοχής του στη σύμβαση μεταφοράς σύμφωνα με τους όρους του εγγράφου αυτού.

Η σχετική αγωγή μπορεί να ασκηθεί, είτε κατά του σιδηροδρόμου αποστολής, είτε κατά του σιδηρόδρομου στον οποίο προέκυψε το γενεσιουργό γεγονός της αγωγής. Ο σιδηρόδρομος προορισμού μπορεί να εναχθεί ακόμα και αν δεν παρέλαβε ούτε το εμπόρευμα ούτε τη φορτωτική.

Για κάθε αποστολή συντάσσεται μία φορτωτική και αυτή δεν μπορεί παρά να αφορά στο φορτίο ενός μόνο βαγονιού, όμως η φορτωτική που εκδίδεται δεν είναι συστατικό έγγραφο της σύμβασης μεταφοράς, αλλά μόνο αποδεικτικό μέσο των σχέσεων μεταξύ των εμπλεκομένων στη μεταφορά μερών, ώστε ατελής εγγραφή στη φορτωτική σχετικών με τη μεταφορά γεγονότων δεν αποκλείει την απόδειξή των με άλλα μέσα.

Το γεγονός ότι δεν έγινε επαλήθευση του φορτίου από το σιδηρόδρομο αποστολής των εμπορευμάτων, που αναγράφονταν στις φορτωτικές και δεν συνετάγησαν πρωτόκολλα ζημιών, δεν αποκλείουν την απόδειξη της ζημίας, αφού αυτή γίνεται και με άλλα αποδεικτικά μέσα πλην της φορτωτικής και του πρωτοκόλλου ζημιών.

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ 1982/2008

Απόσπασμα…….Κατά τις διατάξεις των άρθρων 35, 36 παρ. 1 και 3, 37 παρ. 2 και 55 παρ. 3 του Β' Παραρτήματος της από 9.5.1980 Σύμβασης της Βέρνης για τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές εμπορευμάτων (COTIF-CIM), η οποία κυρώθηκε με το ν. 1593/1986, θεσπίζεται συλλογική ευθύνη για την εκτέλεση της μεταφοράς τόσο του σιδηροδρόμου ο οποίος αποδέχεται το εμπόρευμα προς μεταφορά μαζί με τη φορτωτική, όσο και καθενός από τους κατά σειρά επόμενους σιδηροδρόμους με μόνο το γεγονός της παραλαβής του εμπορεύματος μαζί με τη φορτωτική, και της συμμετοχής του στη σύμβαση μεταφοράς, σύμφωνα με τους όρους του εγγράφου αυτού. Η σχετική αγωγή μπορεί να ασκηθεί είτε κατά του σιδηροδρόμου αποστολής, είτε κατά του σιδηρόδρομου στον οποίο προέκυψε το γενεσιουργό γεγονός της αγωγής, ενώ ο σιδηρόδρομος προορισμού μπορεί να εναχθεί ακόμα και αν δεν παρέλαβε ούτε το εμπόρευμα ούτε τη φορτωτική (άρθ. 55 παρ. 3). Εξάλλου, από τον συνδυασμό των διατάξεων 11 παρ. 1 και 4, 12 παρ. 1, 18 και 20 του ανωτέρω παραρτήματος συνάγεται ότι, ναι μεν για κάθε αποστολή πρέπει να συντάσσεται μία φορτωτική και αυτή δεν μπορεί παρά να αφορά στο φορτίο ενός μόνο βαγονιού (άρθ. 12 παρ. 1), όμως η φορτωτική που εκδίδεται δεν είναι συστατικό έγγραφο της σύμβασης μεταφοράς, αλλά μόνο αποδεικτικό μέσο των σχέσεων μεταξύ των εμπλεκομένων στη μεταφορά μερών, ώστε ατελής εγγραφή στη φορτωτική σχετικών με τη μεταφορά γεγονότων δεν αποκλείει την απόδειξή των με άλλα μέσα. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο Αθηνών με την προσβαλλόμενη απόφασή του - 7003/2005 - δέχθηκε ως αποδεδειγμένα τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά (κατά λέξιν): "Δυνάμει διαδοχικών συμβάσεων παραγγελίας μεταφοράς, η εταιρία με την επωνυμία…..που εδρεύει στη ....., ανέθεσε στην ενάγουσα και αυτή ανέλαβε ως παραγγελιοδόχος διεθνών μεταφορών, την μέριμνα για τη μεταφορά σιδηροδρομικώς από τη ..... στην ..... εμπορευμάτων της και συγκεκριμένα χάρτινων πανών διαφόρων τύπων, για να παραδοθούν στη θυγατρική της εταιρία στην Ελλάδα με την επωνυμία……που εδρεύει στην.....Σε εκτέλεση των εν λόγω συμβάσεων η ενάγουσα ανέθεσε περαιτέρω στους Γερμανικούς σιδηροδρόμους την μεταφορά έντεκα παρτίδων από τα ανωτέρω εμπορεύματα, συσκευασμένα σε 30.922 χαρτοκιβώτια, τα οποία φορτώθηκαν σε έντεκα βαγόνια, από τα οποία τα τρία ανήκαν στους Γερμανικούς σιδηροδρόμους και τα υπόλοιπα στην ιδιωτική εταιρία..... Η φόρτωση έγινε με μηχανικά μέσα, δηλαδή με κλαρκ σε παλέτες, οι οποίες ήταν καλυμμένες με νάϋλον περιτύλιγμα, κατά το χρονικό διάστημα από 8.11 μέχρι 22.11.2001 στο εργοστάσιο της πωλήτριας εταιρίας. Τα βαγόνια στα οποία έγινε η φόρτωση, διέθεταν οχτώ ή τέσσερις θύρες, οι οποίες μετά το τέλος της φορτώσεως και την καταμέτρηση των χαρτοκιβωτίων τόσο με ηλεκτρονικό σύστημα όσο και από ειδικούς καταμετρητές της πωλήτριας εταιρίας σφραγίστηκαν με σφραγίδες της τελευταίας μία για κάθε θύρα. Η σφράγιση αυτή έγινε από την αποστολέα, χωρίς να γίνει επαλήθευση από τους Γερμανικούς σιδηροδρόμους του αριθμού των σφραγίδων που τέθηκαν και γράφτηκε στις φορτωτικές που εκδόθηκαν. Οι Γερμανικοί σιδηρόδρομοι ανέλαβαν και πραγματοποίησαν την μεταφορά των ως άνω εμπορευμάτων μέχρι την κωμόπολη της Ουγγαρίας....., όπου τα παρέλαβε η ενάγουσα, η οποία στη συνέχεια τα παρέδωσε στον εναγόμενο στην πόλη..... της Αυστρίας που απέχει 18 περίπου χιλιόμετρα από το..... της Ουγγαρίας για να μεταφερθούν από τον τελευταίο στην....Για τις μεταφορές αυτές εκδόθηκαν χωριστές φορτωτικές για κάθε μία, δηλαδή 11 για τη μεταφορά από τους Γερμανικούς σιδηροδρόμους από τη ..... μέχρι το ..... της Ουγγαρίας, όσες ήταν και οι παρτίδες των μεταφερομένων εμπορευμάτων και 11 για την μεταφορά από τον εναγόμενο από το ..... της Αυστρίας μέχρι την .....Ο εναγόμενος πραγματοποίησε την ως άνω μεταφορά, κατά την άφιξη όμως των βαγονιών στην Αθήνα και την εκφόρτωσή τους από την ενάγουσα η οποία ήταν παραλήπτρια των εμπορευμάτων, τα όργανα του εναγομένου οργανισμού, τα οποία διενήργησαν το σχετικό έλεγχο διαπίστωσαν ότι ορισμένες μολυβδοσφραγίδες είχαν παραβιαστεί και αφαιρεθεί είχαν δε αντικατασταθεί από μολυβδοσφραγίδες των ενδιάμεσων χωρών διελεύσεως των σιδηροδρομικών συρμών, όπως των Σκοπίων και των Γιουγκοσλαβικών σιδηροδρόμων, είτε είχαν τεθεί σφραγίδες αγνώστων στοιχείων, είτε και του εναγομένου, ενώ ορισμένες από εκείνες που είχαν τεθεί από την πωλήτρια στη..... βρέθηκαν άθικτες. Στη συνέχεια έγινε καταμέτρηση των εμπορευμάτων και βρέθηκε ότι αυτά ήταν λιγότερα από εκείνα τα οποία είχαν αποσταλεί από τη ..... και τα οποία ανέρχονταν σε 30.922 χαρτοκιβώτια, κατά 431 χαρτοκιβώτια. Το έλλειμμα αυτό βεβαιώθηκε με 11 πρωτόκολλα βεβαιώσεως ζημιών που συνέταξαν τα αρμόδια όργανα του εναγομένου, με την παρατήρηση ότι το φορτίο δεν είχε καταμετρηθεί από το σιδηρόδρομο αποστολής. Περαιτέρω αποδείχτηκε ότι το εν λόγω έλλειμμα οφείλεται σε απώλεια των 431 χαρτοκιβωτίων κατά την μεταφορά τους από το..... της Αυστρίας στην .....από τον εναγόμενο, από κλοπές που έγιναν από άγνωστους κατά τη διάρκεια της διαδρομής στους ενδιάμεσους σταθμούς κατόπιν διαρρήξεως των βαγονιών. Η απώλεια αυτή αποδεικνύεται από τις άνω φορτωτικές, τα τιμολόγια πώλησης των μεταφερθέντων εμπορευμάτων και τα ως άνω πρωτόκολλα βεβαιώσεως ζημιών, σε συνδυασμό και με την προαναφερθείσα ένορκη βεβαίωση. Από όλα αυτά τα αποδεικτικά μέσα, πλήρως αποδεικνύεται συνολικός αριθμός των χαρτοκιβωτίων που είχαν αποσταλεί από τη..... από την πωλήτρια εταιρία, ο αριθμός των χαρτοκιβωτίων που βρέθηκαν κατά την παραλαβή τους στην..... από την ενάγουσα και συνεπώς και ο αριθμός των απολεσθέντων, η τοποθέτηση σφραγίδων στα βαγόνια από την πωλήτρια εταιρία και ότι η διάρρηξη των βαγονιών και συνεπώς και η απώλεια των εμπορευμάτων συνέβη μετά την παράδοσή τους στον εναγόμενο και κατά τη μεταφορά τους από αυτόν, δεδομένου ότι αν τα βαγόνια είχαν διαρρηχθεί πριν την παραλαβή τους από τον εναγόμενο, αυτό θα είχε γίνει αντιληπτό κατά την παραλαβή από την παραβίαση των σφραγίδων και θα είχε γίνει η σχετική βεβαίωση. Οι ισχυρισμοί του εναγομένου ότι δεν έγινε επαλήθευση του φορτίου από το σιδηρόδρομο αποστολής των εμπορευμάτων που αναγράφονταν στις φορτωτικές και δεν συνετάγησαν πρωτόκολλα ζημιών δεν αποκλείουν την απόδειξη των ανωτέρω, αφού αυτή γίνεται και με άλλα αποδεικτικά μέσα πλην της φορτωτικής και του πρωτοκόλλου ζημιών. Η ανωτέρω απώλεια δεν βρίσκεται σε καμία αιτιώδη συνάφεια με τις ενέργειες της φορτώσεως εκφορτώσεως και μεταφορτώσεως από την πωλήτρια εταιρία, την ενάγουσα και τον εναγόμενο και συνεπώς η ένσταση του εναγομένου περί απαλλαγής του λόγω συνδρομής του ειδικού κινδύνου του άρθρου 36 παρ. 3γ της CIM, είναι αβάσιμη στην ουσία και πρέπει να απορριφθεί, σύμφωνα και με όσα αναφέρονται στην αρχή. Εν όψει όλων αυτών που αποδείχτηκαν ο εναγόμενος είναι υποχρεωμένος να αποκαταστήσει τη ζημία της ενάγουσας που υπέστη από την απώλεια των εμπορευμάτων. Η ζημία αυτή ανέρχεται στο ποσόν των 11.445,98 ευρώ, όση και η αξία των απολεσθέντων με βάση την συνήθη αξία εμπορευμάτων της αυτής φύσεως και ποιότητας, την ημέρα και στον τόπο που έγιναν δεκτά προς μεταφορά στη..... και την..... ελλείψει χρηματιστηριακής ή τρέχουσας αξίας αυτών (βλ. προσκομιζόμενα τιμολόγια)". Υπό τα δεδομένα αυτά, το ουσιαστικό δικαστήριο - δεχθέν ότι ο αναιρεσείων Οργανισμός παρέλαβε τα ένδικα εμπορεύματα από την αναιρεσίβλητη (αποστολέα και παραλήπτρια) εταιρία για να τα μεταφέρει σιδηροδρομικώς από την ..... στην.....καθώς και ότι η τελευταία νομιμοποιείται να εναγάγει τον πρώτο και να αξιώσει από αυτόν αποζημίωση για την ένδικη απώλεια φορτίου - δεν παραβίασε με εσφαλμένη ερμηνεία ή εφαρμογή, τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, διέλαβε δε σχετικώς στην απόφασή του σαφείς, επαρκείς και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες. 

Χρίστος Καραμπάγιας | Μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών