Διεθνής διαδοχική σιδηροδρομική μεταφορά, σιδηροδρομική φορτωτική.

 

 

 

 

 

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ   699/2007

 

 

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

 

 

Επί διαδοχικής σιδηροδρομικής μεταφοράς, δηλαδή εκείνης που εκτελέσθηκε μέσω των δικτύων περισσότερων σιδηροδρομικών μεταφορέων, υπάρχει έναντι του δικαιούχου εις ολόκληρον ευθύνη όλων των μεταφορέων αυτών, δηλαδή,  τόσο του μεταφορέα που παρέλαβε το εμπόρευμα και εξέδωσε τη φορτωτική, όσο και των ενδιάμεσων μεταφορέων, αλλά και του μεταφορέα του τόπου προορισμού, σε οποιοδήποτε σημείο της μεταφοράς και αν σημειωθεί η απώλεια ή ζημία του εμπορεύματος.

 

 

Η σχετική αγωγή μπορεί να ασκηθεί, είτε κατά του σιδηρόδρομου αποστολής, είτε κατά του σιδηρόδρομου προορισμού, ή κατ΄ εκείνου του σιδηρόδρομου στον οποίον προέκυψε το γενεσιουργό γεγονός της ζημίας.

 

 

Ο σιδηρόδρομος προορισμού μπορεί να εναχθεί και αν ακόμη δεν παρέλαβε το εμπόρευμα, ούτε τη φορτωτική.

 

 

Η ευθύνη του σιδηροδρόμου δεν περιορίζεται μόνο στην περίπτωση που η φόρτωση γίνεται από το σιδηρόδρομο, αλλά ισχύει και στην περίπτωση που η φόρτωση του εμπορεύματος γίνεται από τον αποστολέα, χωρίς την ανάμειξη του σιδηρόδρομου.

 

 

Για κάθε αποστολή συντάσσεται μία φορτωτική και φορά το φορτίο ενός μόνο βαγονιού.

 

 

Οι μεταφορές δεν θεωρούνται περισσότερες, αν για οποιοδήποτε λόγο εκδοθούν περισσότερες φορτωτικές.

 

 

Η φορτωτική δεν αποτελεί συστατικό έγγραφο της σύμβασης μεταφοράς, αλλά απλό αποδεικτικό μέσο των σχέσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων στη μεταφορά προσώπων, ώστε τυχόν ατελής ή εν γένει πλημμελής εγγραφή ή παράλειψη εγγραφής σ΄ αυτή σχετικών με τη μεταφορά στοιχείων δεν αποκλείει κατ΄ αρχήν, την απόδειξη αυτών με άλλα αποδεικτικά μέσα.

 

 

ΑΠΟΦΑΣΗ

 

 

ΑΡΕΙΟΣ ΠΑΓΟΣ   699/2007

Απόσπασμα…….Από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 12 παρ. 1, 35, 36 παρ. 1, 3, 37 παρ. 2 και 55 παρ. 3 του Β΄ Παραρτήματος της από 9.5.1980 Σύμβασης της Βέρνης για τις διεθνείς σιδηροδρομικές μεταφορές εμπορευμάτων (COTIF - CIM), η οποία κυρώθηκε με τον Ν.1593/1986, θεσπίζεται συλλογική ευθύνη, για την εκτέλεση της μεταφοράς, τόσον του σιδηροδρόμου, ο οποίος αποδέχεται το εμπόρευμα προς μεταφορά με τη φορτωτική, όσο και κάθε ενός από τους κατά σειρά επόμενους σιδηροδρόμους, με μόνο το γεγονός της παραλαβής του εμπορεύματος μαζί με τη φορτωτική και της συμμετοχής του στη σύμβαση μεταφοράς, σύμφωνα με τους όρους του εγγράφου αυτού. Δηλαδή, επί διαδοχικής σιδηροδρομικής μεταφοράς, ήτοι εκείνης που εκτελέσθηκε μέσω των δικτύων περισσότερων σιδηροδρομικών μεταφορέων, υπάρχει έναντι του δικαιούχου εις ολόκληρον ευθύνη όλων των μεταφορέων αυτών, ήτοι τόσο του μεταφορέα που παρέλαβε το εμπόρευμα και εξέδωσε τη φορτωτική, όσο και των ενδιάμεσων μεταφορέων, αλλά και του μεταφορέα του τόπου προορισμού, σε οποιοδήποτε σημείο της μεταφοράς και αν σημειωθεί η απώλεια ή ζημία του εμπορεύματος. Η σχετική αγωγή μπορεί να ασκηθεί είτε κατά του σιδηρόδρομου αποστολής, είτε κατά του σιδηρόδρομου προορισμού ή κατ΄ εκείνου του σιδηρόδρομου στον οποίον προέκυψε το γενεσιουργό γεγονός της ζημίας, ενώ ο σιδηρόδρομος προορισμού μπορεί να εναχθεί και αν ακόμη δεν παρέλαβε το εμπόρευμα ούτε τη φορτωτική. Η ευθύνη του σιδηροδρόμου για την ολική ή μερική απώλεια του εμπορεύματος και για τη βλάβη που αυτό παθαίνει "κατά το χρονικό διάστημα από την παραλαβή προς μεταφορά μέχρι την παράδοση", δεν περιορίζεται μόνο στην περίπτωση που η φόρτωση γίνεται από το σιδηρόδρομο, αλλά ισχύει και στην περίπτωση που η φόρτωση του εμπορεύματος γίνεται από τον αποστολέα, χωρίς την ανάμειξη του σιδηρόδρομου. Απλώς, η δεύτερη αυτή περίπτωση αποτελεί "ειδικό κίνδυνο", που προβλέπεται στο άρθρο 36 παρ. 3, η επίκληση και η απόδειξη του οποίου από το σιδηρόδρομο δημιουργεί μαχητό τεκμήριο ότι η απώλεια ή η βλάβη του εμπορεύματος προήλθε από αυτόν, οπότε ο δικαιούχος της μεταφοράς έχει το δικαίωμα να πλήξει τη βάση του τεκμηρίου, αποδεικνύοντας ότι η ζημία δεν προήλθε από τον κίνδυνο αυτόν (άρθρο 37 παρ. 2). Εξάλλου, από το συνδυασμό των διατάξεων των άρθρων 11 παρ. 1, 4, 18 και 20 του ίδιου Παραρτήματος της Σύμβασης, συνάγεται ότι ναι μεν για κάθε αποστολή πρέπει να συντάσσεται μία φορτωτική και αυτή δεν μπορεί παρά να φορά το φορτίο ενός μόνο βαγονιού, όμως η φορτωτική που εκδίδεται δεν αποτελεί συστατικό έγγραφο της σύμβασης μεταφοράς, αλλά απλό αποδεικτικό μέσο των σχέσεων μεταξύ των εμπλεκόμενων στη μεταφορά προσώπων, ώστε τυχόν ατελής ή εν γένει πλημμελής εγγραφή ή παράλειψη εγγραφής σ΄ αυτή σχετικών με τη μεταφορά στοιχείων δεν αποκλείει κατ΄ αρχήν, την απόδειξη αυτών με άλλα αποδεικτικά μέσα. Εξάλλου, από το γεγονός, ότι κατά νόμον πρέπει για κάθε "αποστολή" να συντάσσεται μία φορτωτική, δεν συνάγεται ότι, κατά πλάσμα δικαίου, οι μεταφορές θεωρούνται πλείονες αν, για οποιοδήποτε λόγο εκδοθούν πλείονες φορτωτικές, αλλά στην πραγματικότητα η μεταφορά είναι μία και μοναδική. Στην προκειμένη περίπτωση, το Εφετείο Αθηνών, με την προσβαλλόμενη απόφασή του……δέχθηκε τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά: "Η εταιρεία με την επωνυμία .... που εδρεύει στη .... (και δεν είναι διάδικος στην ένδικη υπόθεση), με διαδοχικές συμβάσεις παραγγελίας μεταφοράς, ανέθεσε στην ενάγουσα και τώρα αναιρεσίβλητη εταιρεία διεθνών μεταφορών την επιμέλεια για τη μεταφορά σιδηροδρομικώς από τη Γερμανία στην Αθήνα δώδεκα (12) παρτίδων προϊόντων της (χάρτινες πάνες και μωρομάντηλα), τα οποία αυτή θα πωλούσε στη θυγατρική της εταιρεία με την επωνυμία…….Η ενάγουσα, σε εκτέλεση αυτής της σύμβασης, ανέθεσε τη μεταφορά των άνω εμπορευμάτων, συσκευασμένων σε χαρτοκιβώτια, στους γερμανικούς σιδηροδρόμους. Τα εμπορεύματα φορτώθηκαν, κατά το χρονικό διάστημα από 21.3.2001 μέχρι 24.4.2001, σε αντίστοιχο προς τις παρτίδες αριθμό (12) βαγονιών των γερμανικών σιδηροδρόμων, στα εργοστάσια και στις αποθήκες της ως άνω πωλήτριας εταιρείας στις πόλεις Crailsheim και Dercum της Γερμανίας, που συνδέονται με ειδικές παρακαμπτήριες γραμμές με το γερμανικό σιδηροδρομικό δίκτυο. Μετά τη φόρτωση και αφού έγινε καταμέτρηση των εμπορευμάτων από τους υπαλλήλους της πωλήτριας εταιρείας, οι πόρτες όλων των βαγονιών σφραγίστηκαν με ισάριθμες ειδικές μολυβδοσφραγίδες του εργοστασίου της πωλήτριας, δηλαδή μία σφραγίδα για κάθε πόρτα. Για κάθε μία από τις παραπάνω δώδεκα παρτίδες, που φορτώθηκαν κατά πλήρες φορτίο στα αντίστοιχα βαγόνια, εκδόθηκαν δύο σιδηροδρομικές φορτωτικές, μία που κάλυπτε τη διαδρομή από τη Γερμανία μέχρι τα Αυστροουγγρικά σύνορα (Wulkaprodersdorf/Sopron), στην οποία αναγράφηκε ως αποστολέας η ενάγουσα (εκτός από δύο στις οποίες αναφέρεται ως αποστολέας η πωλήτρια γερμανική εταιρεία) και ως παραλήπτρια η ίδια εκπροσωπούμενη από την εταιρεία ..... στην περιοχή Sopron και μία φορτωτική, που κάλυπτε τη διαδρομή από τα αυστροουγγρικά σύνορα μέχρι την Αθήνα και εκδόθηκε από την ανωτέρω εκπρόσωπο της ενάγουσας, επί της οποίας αναγράφηκε ως αποστολέας και παραλήπτρια η ενάγουσα. Σε όλες τις εκδοθείσες σιδηροδρομικές φορτωτικές έχουν καταχωρηθεί, εκτός των άλλων, ο αριθμός του βαγονιού, ο αριθμός των χαρτοκιβωτίων που φορτώθηκαν και το βάρος τους σε χιλιόγραμμα, ο αριθμός των σφραγίδων που τέθηκαν στις πόρτες κάθε βαγονιού από την προαναφερθείσα αποστολέα γερμανική εταιρεία .... και η ρήτρα ότι η μεταφορά θα γίνει χωρίς μεταφόρτωση. Επίσης, σε όλες τις φορτωτικές που εκδόθηκαν για τη διαδρομή από τη Γερμανία στα αυστροουγγρικά σύνορα αναγράφεται ρητά ότι τα εμπορεύματα θα προωθηθούν περαιτέρω στην ενάγουσα, χωρίς μεταφόρτωσή τους, με τελικό προορισμό στην Αθήνα. Οι δύο φορτωτικές που εκδόθηκαν για κάθε παρτίδα, όπως προκύπτει από την αντιπαραβολή τους, αναφέρουν τον ίδιο αριθμό βαγονιού, τους ίδιους αριθμούς σφραγίδων, καθώς και τον ίδιο αριθμό χαρτοκιβωτίων και συνολικό βάρος, μετά δε την έκδοση και της δεύτερης φορτωτικής συνόδευαν και οι δύο, μαζί με το σχετικό τιμολόγιο και δελτίο παραδόσεως, τα εμπορεύματα κατά τη μεταφορά τους σιδηροδρομικώς μέχρι την Αθήνα....... Η έκδοση των δύο αυτών φορτωτικών για κάθε παρτίδα εμπορευμάτων - βαγόνι αποδείχθηκε ότι γίνεται για πρακτικούς λόγους.....Έτσι, παρά την έκδοση των δύο φορτωτικών για κάθε παρτίδα - βαγόνι, δεν καταρτίστηκαν δύο αυτοτελείς συμβάσεις. Αλλά αντίθετα αποδεικνύεται ότι στην ουσία πρόκειται για μία ενιαία σιδηροδρομική μεταφορά από Γερμανία στην Αθήνα. Η παραπάνω σιδηροδρομική μεταφορά από τη Γερμανία στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε από τους γερμανικούς σιδηροδρόμους σε συνεργασία με τα σιδηροδρομικά δίκτυα της Αυστρίας, Ρουμανίας, Βουλγαρίας και του εναγομένου ως σιδηροδρόμου του τόπου προορισμού και ο οποίος υπεισήλθε στην εν λόγω μεταφορά με την παραλαβή των σχετικών φορτωτικών και μεταφερομένων εμπορευμάτων στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα. Περαιτέρω, αποδείχθηκε, ότι κατά την άφιξη των δώδεκα (12) βαγονιών στην Αθήνα, που έλαβε χώρα από 29.3.2001 μέχρι 30.4.2001, και πριν από την εκφόρτωση αυτών από την ενάγουσα παραλήπτρια εταιρεία και την παραλαβή των εμπορευμάτων από αυτή, διαπιστώθηκε από τους αρμόδιους υπαλλήλους του εναγομένου (και τώρα αναιρεσείοντος) ΟΣΕ ότι σε όλα τα βαγόνια μερικές από τις μολυβδοσφραγίδες είχαν παραβιαστεί και είχαν αντικατασταθεί από άλλες των ενδιάμεσων χωρών διέλευσης, ενώ άλλες είχαν μείνει άθικτες στις πόρτες των βαγονιών, γεγονός που επιβεβαιώνει και την αρχική τοποθέτησή τους. Στη συνέχεια, κατά την εκφόρτωση από την παραλήπτρια ενάγουσα των εμπορευμάτων, που έγινε με την παρουσία των ως άνω υπαλλήλων του εναγομένου, διαπιστώθηκε ότι σε κάθε βαγόνι υπήρχε έλλειμμα στον αριθμό των χαρτοκιβωτίων σε σχέση με εκείνα που είχαν φορτωθεί και συνολικά έλειπαν 515 χαρτοκιβώτια από τα 32.491 που είχαν φορτωθεί, η αξία των οποίων (δεδομένου ότι οι διάδικοι δεν επικαλούνται ότι υπήρχε χρηματιστηριακή αξία ή τρέχουσα τιμή, υπολογιζόμενη με τη συνήθη τιμή εμπορευμάτων του ιδίου είδους και ποιότητας στον τόπο και στους παρακάτω χρόνους που έγιναν δεκτά προς μεταφορά, σύμφωνα με τα σχετικά τιμολόγια που εκδόθηκαν από την πωλήτρια εταιρεία για τα εμπορεύματα αυτά, στα οποία, ας σημειωθεί η αξία των εμπορευμάτων (τίμημα) είναι εκφρασμένη σε δραχμές και όχι σε κάποια ξένη νομισματική μονάδα), ανερχόταν στο συνολικό ποσό των 14.964,99 ευρώ. Τα εμπορεύματα αυτά, όπως ειπώθηκε, απωλέσθηκαν κατά τη διάρκεια της μεταφοράς από τις ενδιάμεσες χώρες διέλευσης των συρμών, οπότε έλαβε χώρα διάρρηξη των σφραγίδων στους ενδιάμεσους σταθμούς και κλοπή από άγνωστους δράστες. Υπό τα δεδομένα αυτά, το ουσιαστικό δικαστήριο - δεχθέν ότι μία μόνον σύμβαση σιδηροδρομικής μεταφοράς είχε συναφθεί και μόνον μία και ενιαία μεταφορά πραγματοποιήθηκε από τη Γερμανία μέχρι την Αθήνα, καθώς και ότι η αναιρεσίβλητη εταιρεία νομιμοποιείται να εναγάγει τον αναιρεσείοντα, ως "σιδηρόδρομο προορισμού" και να αξιώσει από αυτόν αποζημίωση για την ένδικη απώλεια φορτίου - δεν παραβίασε, σύμφωνα με όσα προεκτέθηκαν, τις ανωτέρω ουσιαστικού δικαίου διατάξεις, διέλαβε δε στην απόφασή του σαφείς, πλήρεις και χωρίς αντιφάσεις αιτιολογίες

Χρίστος Καραμπάγιας | Μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών