Ανατοκισμός.

Κατά το άρθρο 296 παρ. 1 ΑΚ για τόκους κάθε είδους οφείλεται τόκος, αν συμφωνηθεί, ή αν ζητηθεί με αγωγή, και στις δύο περιπτώσεις μόνο για οφειλόμενους τόκους ενός ολόκληρου τουλάχιστον έτους. Η συμφωνία για πληρωμή τέτοιου τόκου πρέπει να γίνεται, ή η αγωγή να επιδίδεται, αφού λήξει το έτος.

Από την διάταξη αυτή προκύπτει ότι ο ανατοκισμός, δηλαδή η καταβολή τόκου τόκων, είναι μεν επιτρεπτός, αλλά υπό τον τριπλό περιορισμό

α) ότι καθυστερούνται ληξηπρόθεσμοι και απαιτητοί τόκοι τουλάχιστον ενός έτους,

β) ότι έγινε ειδική συμφωνία περί ανατοκισμού μεταξύ δανειστή και οφειλέτη, ή ότι ασκήθηκε καταψηφιστική αγωγή από τον δανειστή και

γ) ότι η συμφωνία καταρτίστηκε, ή η αγωγή ασκήθηκε, μετά την πάροδο ενός τουλάχιστον έτους, αφού δηλαδή συμπληρώθηκε ήδη κατά την κατάρτιση της συμφωνίας, ή την άσκηση ης αγωγής, ετήσια ή και μικρότερη (όχι πάντως βραχύτερη του έτους) χρήση του κεφαλαίου και, επομένως, υπάρχουν δεδουλευμένοι τόκοι ενός τουλάχιστον έτους.

Αίτημα της αγωγής δεν είναι η κεφαλαιοποίηση των οφειλομένων και καθυστερούμενων τουλάχιστον ενός έτους τόκων, ώστε του λοιπού να παράγουν και αυτοί τόκο, αλλά η επιδίκασή τους από την επίδοση της αγωγής (αφού ο ανατοκισμός  δεν ανατρέχει στο παρελθόν) έως την εξόφληση του τοκοφόρου ποσού των τόκων ( η οποία διακόπτει και τον ανατοκισμό) (ΑΠ 1618/1999, ΑΠ 1517/1991, ΑΠ 228/2006, ΑΠ 174/2013).

Το αίτημα της καταβολής τόκων τόκων δεν θεωρείται παρεπόμενο της κυρίας απαίτησης, με την έννοια ότι, είναι επιτρεπτή και παραδεκτή η υποβολή με το δικόγραφο της αγωγής για την κύρια απαίτηση και του αιτήματος (με την αντίστοιχη βάση) για την καταβολή τόκων τόκων, εφ όσον βεβαίως  συντρέχουν οι ως άνω ουσιαστικές προϋποθέσεις (ΑΠ 174/2013).

Τόκοι τόκων δεν μπορούν να ζητηθούν για πρώτη φορά με τις προτάσεις στην κατ έφεση δίκη (ΑΠ(Ολ) 10/2007).  

Χρίστος Καραμπάγιας | Μέλος του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών